خطای بنیادی انتساب (که با نام‌های سوگیری تطابق یا اثر بیش‌انتسابی نیز شناخته می‌شود) تمایل افراد به تأکید بیش از حد بر توضیحات مبتنی بر شخصیت یا گرایش برای رفتارهای مشاهده شده در دیگران و در عین حال کم‌توجهی به توضیحات موقعیتی است(منبع).

خطای بنیادی انتساب چیست؟

خطای بنیادی انتساب، یک سوگیری شناختی در روانشناسی اجتماعی است که در آن افراد هنگام توضیح رفتار شخص دیگر، تمایل دارند بیش از حد بر ویژگی‌های شخصیتی یا ویژگی‌های درونی تأکید کنند، در حالی که تأثیر عوامل موقعیتی یا خارجی را دست کم می‌گیرند.

به عبارت دیگر، هنگام مشاهده دیگران، اغلب فرض می‌کنیم که اعمال آنها منعکس کننده شخصیت آنها به عنوان یک شخص است، نه اینکه شرایط خارجی که ممکن است باعث رفتار آنها شده باشد را در نظر بگیریم. به عنوان مثال، اگر کسی در ترافیک راه ما را ببندد، ممکن است فکر کنیم که او بی‌ادب یا بی‌ملاحظه است و دلایل موقعیتی احتمالی مانند یک وضعیت اضطراری را نادیده می‌گیریم.

این سوگیری به این دلیل رخ می‌دهد که فرد از نظر ادراکی برای ما برجسته‌تر از زمینه موقعیتی اوست و ما معمولاً اطلاعات کمتری در مورد عوامل خارجی مؤثر بر دیگران نسبت به خودمان داریم. این اصطلاح توسط لی راس، روانشناس اجتماعی، ابداع شده است و یک مفهوم اساسی در درک چگونگی تفسیر رفتار اجتماعی توسط افراد محسوب می‌شود(منبع)(منبع)(منبع).

صفات شخصیتی | انواع خصوصیات و ویژگی های شخصیتی

چرا رفتار دیگران را به شخصیتشان نسبت می‌دهیم؟

خطای بنیادی انتساب، تمایل به نسبت دادن رفتار دیگران در درجه اول به شخصیت یا ویژگی‌های شخصیتی آنها است، در حالی که تأثیر عوامل موقعیتی یا خارجی را دست کم می‌گیریم. این سوگیری به این دلیل رخ می‌دهد که هنگام مشاهده دیگران، رفتار آنها از نظر ادراکی برای ما برجسته‌تر از زمینه یا شرایط اطراف است که اغلب کمتر قابل مشاهده یا شناخته شده هستند. در نتیجه، ما به سرعت بر اساس اعمال آنها در مورد “چه نوع” شخصیتی قضاوت می‌کنیم و فشارهای موقعیتی را که ممکن است بر رفتار آنها تأثیر گذاشته باشد، نادیده می‌گیریم.

دلیل دیگر این است که افراد عموماً اطلاعات بیشتری در مورد محدودیت‌ها و انگیزه‌های موقعیتی خود نسبت به دیگران دارند.

این شکاف دانش منجر به نسبت دادن رفتارهای دیگران به درون، اما رفتارهای خود به بیرون می‌شود. علاوه بر این، عوامل فرهنگی، به ویژه در جوامع فردگرا، بر مسئولیت و شخصیت شخصی تأکید می‌کنند که این سوگیری را بیشتر تقویت می‌کند.

برای مثال، دیدن کسی که از صف خارج شده است، ممکن است ما را به این فکر بیندازد که او بی‌ادب یا خودخواه است، به جای اینکه در نظر بگیریم که ممکن است دلیل فوری داشته باشد. این خطا اغلب باعث سوءتفاهم و قضاوت‌های ناعادلانه در محیط‌های اجتماعی و کاری می‌شود(منبع)(منبع)(منبع).

شغل مناسب برای اختلالات روان و شخصیت

به طور خلاصه، خطای اساسی انتساب ناشی از میانبرهای شناختی است که ما در تفسیر رفتار دیگران مرتکب می‌شویم و بر ویژگی‌های شخصیتی تمرکز می‌کنیم زیرا ارزیابی آنها آسان‌تر از تأثیرات پیچیده موقعیتی است(منبع)(منبع)(منبع).

مثال‌های روزمره از این خطا

• گیر کردن در ترافیک: ما اغلب بر اساس همین یک عمل، فرض می‌کنیم که راننده‌ی دیگر پرخاشگر یا بی‌احتیاط است و دلایل خارجی احتمالی مانند تلاش برای جلوگیری از تصادف یا واکنش به یک وضعیت اضطراری را نادیده می‌گیریم.
• اولین روز بد در محل کار: وقتی یک همکار جدید ناامید یا گیج به نظر می‌رسد، به سرعت او را به عنوان کسی که نمی‌تواند استرس را تحمل کند، برچسب می‌زنیم، به جای اینکه در نظر بگیریم که احتمالاً به دلیل محیط جدید تحت فشار است.
• کسی که برای مصاحبه شغلی دیر می‌کند: مصاحبه‌کننده ممکن است نتیجه بگیرد که متقاضی بی‌مسئولیت یا وقت‌شناس نیست و از دلایل موقعیتی مانند تأخیر در ترافیک یا فوریت‌های خانوادگی چشم‌پوشی می‌کند.
• تنبل بودن افراد فقیر: این یک کلیشه رایج است که در آن فقر به تنبلی نسبت داده می‌شود تا عوامل پیچیده اجتماعی یا اقتصادی.
• در ارزیابی‌های عملکرد: کارمندی که به عنوان لجباز یا دشوار تلقی می‌شود، ممکن است در واقع از دستورالعمل‌ها پیروی کند یا با فشارهای خارجی روبرو باشد، اما رفتار او به ویژگی‌های شخصیتی نسبت داده می‌شود.
• اشتباه در قضاوت تعاملات اجتماعی: فرض اینکه کسی به دلیل ساکت یا کم‌حرف بودن در یک موقعیت خاص، بی‌ادب یا غیردوستانه است، بدون در نظر گرفتن عواملی مانند کمرویی، استرس یا تفاوت‌های فرهنگی.
• در طول آموزش یا سناریوهای یادگیری: قضاوت در مورد کسی به دلیل عملکرد ضعیف، زمانی که با چالش‌های شخصی مانند بیماری در خانواده روبرو است، به عنوان تنبل یا بی‌انگیزه.

این مثال‌ها نشان می‌دهند که چگونه خطای اساسی در انتساب منجر به قضاوت‌های سریع در مورد شخصیت دیگران بر اساس مشاهدات رفتاری محدود می‌شود و اغلب نقش مهم عوامل موقعیتی را نادیده می‌گیرد(منبع)(منبع)(منبع)(منبع).

تست روانشناسی شخصیت زنان رایگان به همراه تحلیل

چطور قبل از قضاوت شرایط را هم ببینیم؟

برای دیدن شرایط قبل از قضاوت در مورد رفتار دیگران و جلوگیری از خطای اساسی انتساب، رویکردهای زیر مفید هستند:

• به جای تکیه بر قضاوت‌های سریع و خودکار متمرکز بر شخصیت، تلاش آگاهانه و سنجیده‌ای را برای در نظر گرفتن عوامل موقعیتی و محیطی که ممکن است بر رفتار تأثیر بگذارند، تمرین کنید. به طور معمول بپرسید که چه فشارها یا زمینه‌های خارجی ممکن است رفتار را توضیح دهند.
• با تصور خود در موقعیت شخص دیگر، دیدگاه خود را در نظر بگیرید. این تمرین همدلی‌ساز به تشخیص محدودیت‌ها، انگیزه‌ها یا فشارهایی که بر اعمال آنها تأثیر می‌گذارند، کمک می‌کند.
• فرآیند قضاوت را کند کنید. خطای اساسی انتساب بیشتر زمانی رخ می‌دهد که بار شناختی زیاد باشد یا تصمیم‌گیری‌ها عجولانه باشد. صرف وقت برای جمع‌آوری اطلاعات و تأمل می‌تواند تأثیرات مهم موقعیتی را آشکار کند.
• آگاهی از سوگیری‌های فرهنگی و شناختی را پرورش دهید، درک کنید که فرهنگ‌های فردگرا ممکن است بیشتر بر مسئولیت شخصی تأکید کنند و ما را مستعد این خطا کنند. قرار گرفتن در معرض دیدگاه‌های جمع‌گرایانه می‌تواند درک تأثیرات زمینه‌ای را گسترش دهد.
• قبل از نتیجه‌گیری، توضیحات متعددی برای یک رفتار ارائه دهید. در نظر گرفتن علل متنوع، احتمال نسبت دادن زودهنگام اعمال صرفاً به ویژگی‌های شخصیتی را کاهش می‌دهد.
• به جای فرض انگیزه‌ها یا ویژگی‌های شخصیتی، ارتباط باز را تشویق کنید تا از دیگران در مورد شرایطشان بپرسید و بدین ترتیب بینش موقعیتی به دست آورید.

با ادغام این استراتژی‌ها، می‌توان ارزیابی‌های متعادل‌تر و منصفانه‌تری از رفتار انجام داد که تعامل پیچیده شخصیت و زمینه را تصدیق می‌کند و از خطای اساسی نسبت دادن اجتناب می‌کند(منبع)(منبع)(منبع)(منبع).

ارتباط با ما

هم اکنون می توانید از طریق تماس و رزرو وقت از طریق شماره های 02122354282 و 02188422495 با ما در ارتباط باشید. به وسیله موبایل از طریق شماره های 09035673050 و 09108347597 با روش های درمانی نوین روانشناسی درمان خود را آغاز کرده. و یا اگر روانشناس هستید در دوره های آموزشی ما شرکت کنید.